Ευκαιρία για εκσυγχρονισμό και ανάπτυξη

Του Δ. ΜΠΟΥΧΑΛΗ Υποδιευθυντή του Κέντρου Τουριστικής Ερευνας του Πανεπιστημίου του Βournemouth στην Αγγλία

Η επικείμενη οικονομική κρίση αναδιαμορφώνει την παγκόσμια οικονομία και επαναπροσδιορίζει την ανταγωνιστικότητα χωρών, οικονομικών κλάδων και επιχειρήσεων. Μέσα σε ένα κλίμα μοναδικής παγκόσμιας ανασφάλειας ο ελληνικός τουρισμός καλείται να αντιμετωπίσει νέες προκλήσεις και επιτακτικές πιέσεις αναπροσαρμογής που θα επανακαθορίσουν την ανταγωνιστικότητα της χώρας και τη δυνατότητά της να αντεπεξέλθει στις νέες πραγματικότητες. Ο τουρισμός έχει πλέον αποδειχθεί περίτρανα ως μία από τις ελάχιστες οικονομικές δραστηριότητες όπου η Ελλάδα μπορεί να αποκτήσει συγκριτικό πλεονέκτημα. Βασιζόμενη στους μοναδικούς πόρους φυσικού κάλλους και πολιτιστικής κληρονομιάς, η Ελλάδα αποτελεί έναν τουριστικό προορισμό που μπορεί να προσφέρει προϊόντα που ανταποκρίνονται στις σύγχρονες απαιτήσεις του καταναλωτή. Πολλές από τις τουριστικές αναδομές έχουν εκσυγχρονιστεί με αρκετά μεγάλες επενδύσεις και μπορούν να προσφέρουν υψηλής στάθμης τουριστικά προϊόντα.

Δ υστυχώς όμως η Ελλάδα ως τουριστικός προορισμός χάνει διαρκώς έδαφος στη διεθνή αρένα της τουριστικής ανταγωνιστικότητας έχοντας αναπτυχθεί με τα δεδομένα της δεκαετίας του ΄80, με τη λογική ενός φτηνού και απλοϊκού σχετικά προορισμού, εναλλακτικού της Ισπανίας. Ετσι αδυνατεί να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις που έφεραν η αύξηση της τιμής των συστατικών του τουριστικού μας προϊόντος (λόγω της ένταξης στην ευρωζώνη και της πλήρης εναρμόνισης στην ευρωπαϊκή νομοθεσία και στην ποιότητα ζωής), η ανάπτυξη νέων ανταγωνιστικών προορισμών και η μετεξέλιξη της τουριστικής ζήτησης. Στο μακρό επίπεδο οι υποδομές μας δεν αναπτύχθηκαν, ο συντονισμός των διαφόρων αρμοδιοτήτων παρέμεινε υποτυπώδης, ενώ το μάρκετινγκ και το branding του ελληνικού προορισμού παραμένουν σε ερασιτεχνικό επίπεδο. Πολιτικά ο τουρισμός αποτελεί ένα εφαλτήριο πολιτικής καριέρας για κυβερνητικά στελέχη με μικρή εμπειρία αλλά με έναν σημαντικό προϋπολογισμό για διαφήμιση και προβολή. Η διαρκής εναλλαγή προσώπων χωρίς καμία σχετική με το αντικείμενο γνώση διατηρεί την ερασιτεχνικότητα της οργάνωσης και προβολής της Ελλάδας διεθνώς. Αντί να συγκεντρωθούμε στη χρήση νέας τεχνολογίας και έρευνας για το καινοτομικό μάρκετινγκ χρησιμοποιούμε τον προϋπολογισμό μάρκετινγκ για τη δημιουργία άστοχων και άσκοπων διαφημιστικών πράξεων που ελάχιστα επηρεάζουν τη ζήτηση.

Στο επιχειρηματικό επίπεδο η συντριπτική πλειονότητα των επιχειρήσεων είναι μικρομεσαίες με παντελή τεχνοκρατική έλλειψη γνώσης και εμπειρίας σε σύγχρονες μορφές διοίκησης. Ενα σύνολο από επιδοτήσεις και διευκολύνσεις έχουν κάνει ακόμη και τον επιχειρηματικό κόσμο κρατικοδίαιτο αφού περιμένει a priori από το Δημόσιο τα όποια κίνητρα για επενδύσεις και εκσυγχρονισμούς. Σχεδόν το σύνολο των επιχειρηματιών ακολουθούν απλοϊκούς και αυτοσχέδιους μηχανισμούς διοίκησης που δεν μπορούν να αντεπεξέλθουν στις νέες προκλήσεις. Ακόμη και όταν απασχολούν διοικητικά στελέχη ή και απογόνους με γνώσεις και εμπειρία συνήθως επιλέγουν να αγνοούν τις υποδείξεις και προτάσεις τους ακολουθώντας... εντυπωσιακά πιστά τις παραδοσιακές και πατροπαράδοτες μεθόδους. Η Ελλάδα έχει έναν από τους χαμηλότερους δείκτες απορρόφησης χρήσης τεχνολογίας και αυτό είναι έκδηλο στο μικρό ποσοστό κρατήσεων που γίνονται μέσω Ιnternet. Δυστυχώς λοιπόν το σύνολο του ελληνικού τουρισμού αδυνατεί να μετεξελιχθεί στις σύγχρονες απαιτήσεις της τουριστικής βιομηχανίας, με αποτέλεσμα να μειώνεται σταθερά η ανταγωνιστικότητά του σε παγκόσμιο επίπεδο. Αυτό που είναι τραγικό είναι ότι όλοι οι αρμόδιοι και ιθύνοντες επισημαίνουν τις ίδιες ελλείψεις και αδυναμίες στα κλαδικά έντυπα για χρόνια, χωρίς κανείς να θέλει να «ξεβολευτεί» για να κάνει κάτι για αυτά.

Η οικονομική κρίση είναι διαρθρωτική και αλλάζει τα δεδομένα της παγκόσμιας οικονομίας. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον «ζητείται ελπίς» και η ελπίδα στον ελληνικό τουρισμό έρχεται από καινοτομικές μορφές διοίκησης και τεχνολογίας. Η επαγγελματοποίηση του τουρισμού με εκπαιδευμένα και έμπειρα στελέχη, η δημιουργία από το Δημόσιο υπερκομματικών δομών διαχείρισης του τουρισμού με τη συνεργασία και ιδιωτών και η χρήση νέων τεχνικών διοίκησης και τεχνολογίας είναι μονόδρομος για την αντιμετώπιση της κρίσης αλλά και για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας. Δεν φτάνουν μόνο οι επενδύσεις σε τουριστικές μονάδες αν οι υποδομές δεν μπορούν να υποστηρίξουν τη δημιουργία ολοκληρωμένων τουριστικών εμπειριών. Τουριστικές επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν έρευνα και τεχνογνωσία θα μπορέσουν να αναπτυχθούν με ταχείς ρυθμούς και θα φέρουν επαγγελματισμό στην Ελλάδα επαναπροσδιορίζοντας το τουριστικό μας προϊόν. Μικρές μονάδες που προσφέρουν καλές υπηρεσίες σε τοπικό επίπεδο χρησιμοποιώντας ντόπια προϊόντα και υπηρεσίες μπορούν επίσης να προσφέρουν ένα θαυμάσιο τουριστικό προϊόν με τοπικό χαρακτήρα. Η τεχνολογία προσφέρει μοναδικά εργαλεία επικοινωνίας, προβολής και διαφοροποίησης του τουριστικού προϊόντος έτσι ώστε να επαναπροσδιοριστεί η αξία που προσφέρει στην αγορά και να αναδιαμορφώσει το συγκριτικό της πλεονέκτημα. Η κρίση είναι μόνο η αφορμή της αναδιάρθρωσης που έπρεπε να είχε ξεκινήσει χρόνια τώρα και ίσως η τελευταία ευκαιρία που έχουμε για να στηρίξουμε την ανταγωνιστικότητα της τουριστικής Ελλάδας.

Πηγή: http://www.tovima.gr/

Με στόχο τη μεσογειακή διατροφή

Έμφαση στη γαστρονομία και στη μεσογειακή διατροφή με στόχευση το κοινό της Αγγλίας επιχειρεί να δώσει ο Ε.Ο.Τ μέσω της νέας ιστοσελίδας http://www.tasteofgreece.co.uk/.

Επίσης στις 9 Φεβρουαρίου τρεις βραβευμένοι Έλληνες σεφ θα επιχειρήσουν να μυήσουν τους πολίτες του Λονδίνου στα μυστικά της Ελληνικής κουζίνας. Πρόκειται για σεμινάριο των Χριστόφορο Πεσκιά, Στέλιο Παρλιάρο και Αριστοτέλη Παπαδόπουλο στο Cookbook Café, 1 Hamilton Place, London, W1J 7QY.

Η γαστρονομία αποτελεί ένα ιδιαίτερα πρόσφορο τουριστικό προϊόν για την Ελλάδα, με τη μεγάλη ποικιλία πρώτων υλών που διαθέτει και τον ανεξάντλητο πλούτο των παραδοσιακών συνταγών. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Τουρισμού, το 44% των ταξιδιωτών ανά τον κόσμο, θεωρούν το φαγητό ως ένα από τα πρωτεύοντα κριτήρια του τόπου που θα επισκεφθούν. Επίσης σύμφωνα με μελέτη του ΣΕΤΕ σε 3 έως 5 χρόνια η γαστρονομία θα πρέπει να περιλαμβάνεται στους τρεις πρώτους βασικούς λόγους επιλογής της χώρας μας, ως τόπου διακοπών.

Τουριστική ανάπτυξη του Βορειοδυτικού Ταϋγέτου

Του Σωτήρη Βαρελά

Ένα βουνό είναι ένα ποίημα που σου γυρεύει να τ’ακούσεις αναφέρει χαρακτηριστικά ο Νικηφόρος Βρεττάκος. Κάπως έτσι και τα χωριά της Αλαγονίας στους πρόποδες του Βορειοδυτικού Ταΰγετου μας περιμένουν να τα ακούσουμε, να τα ανακαλύψουμε και να τα βιώσουμε. Η ανάδειξη των χωριών της Αλαγονίας μετά την πλήρη εγκατάλειψη που έχουν διαχρονικά υποστεί από την πολιτεία, τις περιβαλλοντικές καταστροφές στις οποίες έχουν υποβληθεί (πυρκαγιές) και συνεχίζουν να υποβάλλονται έως και σήμερα με τη λειτουργία ΧΑΔΑ στην περιοχή Μαραθόλακα καθίσταται επιτακτική περισσότερο από κάθε άλλη φορά. Μια από τις μορφές ανάδειξης των χωριών της Αλαγονίας σε συνδυασμό με την οικονομική ανάπτυξη των κατοίκων της περιοχής που θα προσπαθήσω να αναλύσω συνοπτικά παρακάτω είναι και αυτή της ήπιας ορεινής τουριστικής ανάπτυξης (οικοτουρισμός, αγροτουρισμός).

Ο ορεινός τουρισμός είναι μια ήπιας μορφής βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη και με πολλές δραστηριότητες στον ορεινό χώρο, χάριν της οποίας ο επισκέπτης έρχεται σε επαφή με τη φύση, με τις δραστηριότητες στην ύπαιθρο, διαμένει σε ξενώνες ή κατοικίες διαμορφωμένες να τον υποδεχτούν, ψυχαγωγείτε και συμμετέχει στην αγροτική ζωή, γίνεται ένα με τη φύση, περιηγείται στα βουνά και τις φυσικές ομορφιές, γνωρίζει τις αγροτικές ασχολίες, τα τοπικά προϊόντα, την παραδοσιακή κουζίνα και την καθημερινή ζωή των κατοίκων, τα πολιτισμικά στοιχεία και τα αυθεντικά χαρακτηριστικά του χώρου.

Και από την πλευρά των ορεινών κοινωνιών ο ορεινός τουρισμός ήπιας μορφής εμφανίζει αρκετά πλεονεκτήματα. Μέσω της ήπιας ανάπτυξης δύναται να κινητοποιηθούν με τρόπο αειφόρο όλες οι παραγωγικές, πολιτισμικές και αναπτυξιακές δυνάμεις της περιοχής συμβάλλοντας έτσι στην βιώσιμη περιβαλλοντική, οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη των ορεινών αυτών περιοχών. Τονώνεται η τοπική αγορά και ενισχύεται το αγροτικό εισόδημα με το συμπληρωματικό αυτό της τουριστικής ανάπτυξης. Επίσης τα τοπικά προϊόντα που έτσι και αλλιώς παράγουν οι αγρότες και κτηνοτρόφοι της περιοχής θα καταναλώνονται από τους φιλοξενούμενους τουρίστες.

Δεν είναι τυχαίο ότι ο ορεινός τουρισμός ήπιας μορφής γνωρίζει μεγάλη αποδοχή στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στο πλαίσιο αυτό στηρίζεται η αναπαλαίωση ή συντήρηση ιστορικών κέντρων, η κατασκευή καταφυγίων, η αναγνώριση και χάραξη μονοπατιών.

Στόχος λοιπόν πρέπει να είναι η ανάπτυξη των περιοχών με τρόπο αειφόρο όπου θα συμπληρώνεται το εισόδημα των κατοίκων και θα αναδεικνύονται τα θετικά στοιχεία χωρίς όμως καμία περιβαλλοντική ή πολιτιστική υποβάθμιση. Προβλήματα είναι φυσικό επόμενο να υπάρξουν αλλά επιβάλλεται να ελαχιστοποιηθούν. Κάθε μορφής ρύπανση (θόρυβο, σπουπίδια, κτλ), υπερβολική και χωρίς σχεδιασμό άσκηση των δραστηριοτήτων, εγκατάλειψη των γεωργικών επαγγελμάτων μπροστά στο πρόσκαιρο κέρδος, αλλοίωση της κουλτούρας της περιοχής και η χρήση υπερβολών, περιβαλλοντική υποβάθμιση από τις ενέργειες διαχείρισης του ορεινού όγκου, ανεξέλεγκτες δραστηριότητες όπως κυνήγι –φωτογραφία, διάβρωση του εδάφους κ.α πρέπει να αποφευχθούν.

Η ανάπτυξη του οικοτουρισμού-αγροτουρισμού στην ορεινή περιοχή του Ταυγέτου παρουσιάζει σημαντικά συγκριτικά πλεονεκτήματα σε σχέση με άλλες ήδη αναπτυγμένες περιοχές της Ελλάδας αλλά και του εξωτερικού, χάρις στην ύπαρξη της μεγάλης ποικιλίας αξιόλογων φυσικών και πολιτισμικών πόρων που βρίσκονται διάσπαρτα σε όλη την ορεινή του επικράτεια. Μπορεί να ανταπεξέλθει σε κάθε δραστηριότητα στο βουνό όπως πεζοπορία-παρατήρηση φύση, ιππασία, ποδήλατο βουνού, ορειβασία-αναρρίχηση, αετός-αλεξίπτωτο πλαγιάς(παραπέντε), διάσχιση φαραγγιού (Canyoning), αυτοκίνητο εκτός δρόμου 4 * 4, άθληση και φύση. Στη θέση Ντελέτα και Άγιο Στράτηγο Νεδούσης υπάρχουν κάθετοι βράχοι ιδανικοί για πίστα αναρρίχησης. Τα μονοπάτια που ένωναν τα χωριά της Αλαγονίας με την ευρύτερη περιοχή τα οποία έχει καταγράψει ο ΕΟΣ Καλαμάτας δίνουν τη δυνατότητα σε κάθε φυσιολάτρη να ανακαλύψει την σπάνια σε ομορφιά και ποικιλία χλωρίδα και πανίδα. Καταπληκτική διαδρομή από τη Βελανιδιά προς όλα τα χωριά της Αλαγονίας, η διάσχιση κατά μήκος του ποταμού Νέδοντα από το Λιθωμένο Φίδι (λατόμιο Μπάκα) μέσα από το ποτάμι και κάτω από τα βαθύσκια πλατάνια τους καλοκαιρινούς μήνες είναι εκπληκτική . Το σπήλαιο της “Μαύρης Τρούπας” στην Αρτεμισία έτοιμο να δεχθεί κάθε σπηλαιολόγο και επισκέπτη, η γραφική πλατεία και ο ίσκιος κάτω από το πλάτανο στο Καρβέλι, οι πέτρινες βρύσες “Καμάρι” και “Λούτσα” του Λαδά και των άλλων χωριών. Τα τοξωτά πέτρινα γεφύρια που απλώνονται μέσα στις καταπράσινες ρεματιές με τα μονοπάτια να τα διαπερνούν όπως το πέτρινο εξάτοξο του Αγίου Πολύκαρπου (μοναδικό στην Πελοπόννησο). Εκκλησιές και Μονές μεγάλης θρησκευτικής, πολιτιστικής και ιστορικής αξίας όπως η Ιερά Μονή Μαρδακίου Νέδουσας, η Σιδηρόπορτα στο Καρβέλι, ο Άγιος Ιωάννης ο Μελές στην Αρτεμισία, ο ιερός Ναός της Αγίας Βαρβάρας στις Πηγές, οι Άγιοι Ταξιάρχες στο Λαδά, ο Άγιος Νικόλαος στη Κάτω Μεριά της Αλαγονίας, η Παναγιά Υπαπαντής στο Μαχαλά κ.α. Ιδιαίτερη βαρύτητα πρέπει να δωθεί στη περιοχή της αρχαίας Δενθαλιάτιδος, το ιερό Λιμνάτιδος και το άγνωστο ιερό στην κορυφή του Σιδεροβάγενου, που περιμένουν ακόμη την αρχαιολογική σκαπάνη για να αναδείξουν το μεγαλείο τους. Το μοναδικά δρώμενα όπως το καρναβάλι της Νέδουσας την Καθαρά Δευτέρα, τα παραδοσιακά πανηγύρια όλων των χωριών, η γιορτές των προιόντων (πατάτας στην Αλαγονία, κρασιού στο Λαδά) και οι γιορτές στα εξωκλήσια σε κάθε γωνιά του Βορειοδυτικού Ταϋγέτου. Η πλούσια ιστορία με αναφορές στην Ελληνική μυθολογία και στον Παυσανία, τα βυζαντινά και τα νεότερα χρόνια της Επανάστασης. Όλα αυτά είναι μόνο λίγα από τα συγκριτικά πλεονεκτήματα των χωριών της Αλαγονίας με κυριότερο όλων την ανθρωπιά και τη φιλοξενία που χαρακτηρίζει τους κατοίκους αυτού του ορεινού πολιτισμού.

Αυτοί οι κάτοικοι αποτελούν και το κλειδί για την επιτυχία του όλου εγχειρήματος για να ξεκινήσει σταδιακά η αλλαγή του τουριστικού πλαισίου στον ορεινό χώρο των χωριών της Αλαγονίας. Οι ίδιοι οι κάτοικοι των περιοχών αυτών, να ευαισθητοποιηθούν ώστε να συμμετάσχουν ενεργά στον σχεδιασμό και στην υλοποίηση εγχειρημάτων συμβατών με το φυσικό και πολιτισμικό περιβάλλον στο οποίο ζούν. Ο τοπικός πληθυσμός θα πρέπει να αποφασίσει το μέλλον της ορεινής περιοχής του, τους τομείς των δραστηριοτήτων που θέλει να ασκεί και να το συντηρούν, και αν και εφόσον ο ορεινός τουρισμός-οικοτουρισμός είναι μια από τις κατευθύνσεις που επιλέξει τότε να ενεργοποιηθεί μια διαδικασία από τη βάση ανάπτυξης (bottom up) προς αυτή την κατεύθυνση. Εάν ο σχεδιασμός δεν περιλαμβάνει την συμμετοχή του τοπικού πληθυσμού, τότε ο οικοτουρισμός δεν θα έχει επιτυχία και μάλιστα ίσως έχει επιζήμιες συνέπειες για τις τοπικές κοινωνίες.

Το εγχείρημα για ήπια τουριστική ανάπτυξη των χωριών της Αλαγονίας είναι δύσκολο και περιλαμβάνει πλήθος δραστηριοτήτων τις οποίες και αναφέρω.

• Ανοιχτή διαβούλευση υπεύθυνων φορέων της τοπικής αυτοδιοίκησης με τους κατοίκους των χωριών, περιβαλλοντικές πολιτιστικές οργανώσεις, αναπτυξιακές εταιρίες (επιμελητήριο, τουριστικά γραφεία κ.α), επιστημονικοί σύμβουλοι ώστε να αποφασιστεί τι είδους ανάπτυξη επιθυμούν και μπορούν να ανταπεξέλθουν σύμφωνα με τις δυνατότητες τους.
• Δημιουργία φορέα διαχείρισης της ήπιας ανάπτυξης των χωριών του Ταϋγέτου υπό την εποπτεία του Δήμου Καλαμάτας και του τμήματος Τουριστικής Προβολής της Νομαρχίας με τη συμμετοχή όλων των εμπλεκομένων. Ο φορέας θα επωμισθεί την ανάγκη χάραξης συγκεκριμένου στρατηγικού σχεδιασμού για την τουριστική ανάπτυξη του Βορειοδυτικού Ταϋγέτου αλλά και την υλοποίηση του έργου. Θα καταγράψει τα δυνατά και αδύνατα σημεία της περιοχής, τις προοπτικές και τους φόβους για το μέλλον μιας τέτοιας επένδυσης (swot analysis).
• Λήψη μέτρων που θα αφορούν γενικότερα τη βιώσιμη διαχείριση ορεινών όγκων όπως για παράδειγμα δημιουργία τοπικών Παρατηρητηρίων Περιβάλλοντος, εγκατάσταση συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης σε περίπτωση πυρκαγιάς σε δασικές ορεινές εκτάσεις, μελέτες διαχείρισης βοσκοτόπων και τήρηση της βοσκοϊκανότητας.

Ο φορέας διαχείρισης θα προχωρήσει στις παρακάτω δράσεις:

• Αποτύπωση κάθε ιδιαίτερου χαρακτηριστικού που αφορά την περιοχή (μονοπάτια, γεφύρια, ναοί, δρώμενα, ιστορία).
• Καταγραφή των επιχειρήσεων που δρουν στον ευρύτερο τομέα του τουρισμού (ξενοδοχεία, ξενώνες, εστιατόρια, καφενεία).
• Καταγραφή του ανθρώπινου δυναμικού που επιθυμεί και έχει τις δεξιότητες να ανταποκριθεί στο όλο εγχείρημα.
• Κατάρτιση επιχειρηματικών σχεδίων για υποστήριξη των παραγωγικών επενδύσεων από τα συναρμόδια Υπουργεία και φορείς.
• Κατάρτιση σχεδίου marketing για προσέλκυση τουριστών σε συνεργασία με τα τουριστικά γραφεία.
• Δημιουργία νέων επιχειρήσεων και αναμόρφωση παλαιότερων με γνώμονα την ποιοτική παροχή υπηρεσιών. Ακόμη και ένα σπίτι με τις απαιτούμενες αλλαγές και άδειες να αποτελέσει χώρο υποδοχής αγροτουριστών οι οποίοι θα διαμένουν εκεί και θα λαμβάνουν μέρος στις αγροτικές εργασίες.
• Δημιουργία δικτύων συνεργασίας μεταξύ των επιχειρήσεων και μεταξύ των χωριών (clusters). Ο διαμένων στο ξενώνα θα μπορεί να συμμετέχει στις κτηνοτροφικές εργασίες άλλου ιδιοκτήτη και να ιππεύει στα μονοπάτια των χωριών με τα άλογα και την υποδομή ενός τρίτου. Δεν είναι ανάγκη και πρέπει μάλιστα να αποφευχθεί η ιδέα δημιουργίας μεγάλης ορεινής μονάδας που θα εμπεριέχει όλες τις δραστηριότητες αλλά πολλές μικρές ήδη υπάρχουσες επιχειρήσεις που θα συστήσουν συνεργασίες μεταξύ τους ώστε να επιτύχουν από κοινού ανάπτυξη μέσω του συνανταγωνισμού (win-win strategy).
• Εκπαίδευση και διαρκής συμβουλευτική υποστήριξη όλων των εμπλεκομένων και κυρίως των κατοίκων που θα επιφορτιστούν το έργο.
• Έλεγχος των αποτελεσμάτων σε μετρήσιμα μεγέθη, αποτύπωση τους σε ημερίδες για διαβούλευση με στόχο τη συνεχή βελτίωση.

Το ορεινό οικοσύστημα των χωριών της Αλαγονίας χαρακτηρίζεται από φυσική απομόνωση, έλλειψη σημαντικών υποδομών επικοινωνίας, ύδρευσης και μεταφορών. Επίσης στην όλη προσπάθεια επικρατεί μεγάλη ασάφεια στο θεσμικό πλαίσιο λόγω της εμπλοκής πολλών συναρμόδιων υπουργείων και φορέων. Όλα τα παραπάνω κάνουν την προσπάθεια για ήπια τουριστική ανάπτυξη της περιοχής να αποτελεί ένα έργο απαιτητικό που χρήζει μακροχρόνιο σχεδιασμό, σωστή οργάνωση, σοβαρότητα κατά την υλοποίηση και ισχυρή βούληση των εμπλεκομένων που θα το ολοκληρώσουν. Τέλος θα ήθελα να σημειώσω ξανά τη δυναμική που κρύβουν αυτά τα μέρη και δεν είναι άλλη από τους λιγοστούς νέους που διαμένουν και θέλουν να συνεχίσουν να διαμένουν εκεί. Αυτοί οι νέοι είναι διατεθειμένοι να φέρουν εις πέρας την προστασίας των ορεινών όγκων του Ταϋγέτου με τρόπο αναπτυξιακό, βιώσιμο και αειφόρο. Αρκεί η πολιτεία να τους δώσει τα εφόδια και το πλαίσιο που θα ασκήσουν τις δραστηριότητες τους.

Από το Dubai στη Μεσσηνία

Το Dubai ως τουριστικός προορισμός για πελάτες υψηλού εισοδήματος άρχισε να γίνεται έντονα γνωστός σε όλους μας τα τελευταία χρόνια. Ακούσαμε και είδαμε χιονοδρομικές πίστες μέσα στην έρημο το περίφημο “ski slope ” , για μεγάλης κλίμακας σύνθετες τουριστικές μονάδες όπως το Atlantis Hotel που στεγάζει πανάκριβες βίλλες, ακόμη και νέα νησιά κατασκεύασαν όπως το Jumeirah Park σε σχήμα φοίνικα.

Και ξαφνικά μόλις πριν από λίγο διάστημα έσκασε η βόμβα. Η Dubai World (μεγαλύτερη εταιρία holding του εμιράτου της οικογένειας του Αλ-Μαχτούμ) χρωστά 59 δις. δολάρια, προκαλώντας αναταράξεις σε όλη τη χρηματαγορά και την ήδη ταλαιπωρημένη αγορά ακινήτων.

Οι απόψεις για τα προβλήματα ρευστότητας της Dubai World διίστανται. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι οφείλεται στη παύση χρηματοδότησης από το Abu Dhabi (του μεγαλύτερου από τα 7 εμιράτου που ανήκει και το Dubai) ενώ από κάποιους άλλους χαρακτηρίστηκε ως μια “φούσκα ακινήτων” που επηρεάστηκε από την οικονομική κρίση. Η αλήθεια για το Dubai μάλλον εμπεριέχει και τις δυο απόψεις. Το Dubai ως ένα από τα ισχυρά εμιράτα χωρίς πετρέλαιο-κεφάλαια και υψηλή ρευστότητα ακολούθησε σωστά μια στρατηγική διαποίκιλσης επενδύοντας σε μεγάλες αγορές όπως αυτή του τουρισμού και του real-estate. Έδωσαν μεγάλη βάση στο marketing και τις κατασκευές για να δημιουργήσουν τον απόλυτο high-class προορισμό. Όλα αυτά όμως σε μια έρημο. Όσοι επισκέφθηκαν το Dubai αντιμετώπισαν ένα δύσκολο κλίμα που είναι υποφερτό μονάχα εντός των μονάδων.

Για κακή τους τύχη όμως αυτό που δε κατάλαβαν είναι πως η top-elite των πελατών που απευθύνονται αναζητούν την αριστεία, το maximum της παροχής υπηρεσιών, τη διαφορετικότητα, να γνωρίσουν το νέο, έξω από τα συνηθισμένα, να μυηθούν στη κουλτούρα της κάθε περιοχής και όχι να μείνουν κλεισμένοι εντός μιας υπερπολυτελούς μονάδας στο κέντρο της ερήμου που παρέχει τα πάντα.

Οι επιτυχημένοι προορισμοί πρέπει να συνδυάζουν το καλό κλίμα, την προσβασιμότητα, τα ήθη, τα έθιμα και την ιστορία των γύρω περιοχών. Όλα αυτά τα έχει η Μεσσηνία σε αντίθεση με το Dubai και θα καταφέρει να προσελκύσει μεγάλο αριθμό τουριστών υψηλού εισοδήματος. Είναι ευκαιρία τώρα η Μεσσηνία να αναδειχθεί ως ο νέος πιο ποιοτικός προορισμός στη Μεσόγειο. Η Costa Navarino είναι το επίκεντρο της όλης προσπάθειας σε μια τοποθεσία όπως η Πύλος που η φύση προίκισε με κάθε ομορφιά. Η κρίση στο Dubai δε πρόκειται να επηρεάσει στο ελάχιστο τη Μεσσηνία ως νέο προορισμό τουριστών υψηλού εισοδήματος γιατί αναφερόμαστε σε δυο εκ διαμέτρου αντίθετα προϊόντα. Το μεν Dubai άγγιξε την υπερβολή ενώ στη Μεσσηνία μας χαρακτηρίζει η φιλοσοφία του “μηδέν άγαν” με σεβασμό σε αξίες και παραδόσεις, αλλά και ένα ιδανικό κλίμα και περιβάλλον που θα διατηρήσουμε και θα ενισχύσουμε με τη λειτουργία του “Navarino Environmental Observatory”.

Πρότυπο περιβαλλοντικό ερευνητικό κέντρο με έδρα τη Μεσσηνία

Για πρώτη φορά στην Ελλάδα με έδρα την Μεσσηνία δημιουργείτε ένα πρότυπο συνεργασίας, στον τομέα της έρευνας για την κλιματική αλλαγή στη Μεσόγειο, ανάμεσα στον ιδιωτικό τομέα και την Ακαδημαϊκή Κοινότητα Ελλάδας και Σουηδίας.

Ο Τομέας Ατμοσφαιρικού Περιβάλλοντος του Ιδρύματος Ιατροβιολογικών Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών, το Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης και η ΤΕΜΕS Α.Ε. ανακοίνωσαν τη δημιουργία του “Navarino Environmental Observatory” (N.E.O.) στη Μεσσηνία.

Το Bert Bolin Centre for Climate Research του Πανεπιστημίου της Στοκχόλμης, ο Τομέας Ατμοσφαιρικού Περιβάλλοντος του Ιδρύματος Ιατροβιολογικών Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών και η ελληνική ιδιωτική εταιρεία TEMES Α.Ε., υπέγραψαν τριμερή συμφωνία για τη δημιουργία ενός πρότυπου περιβαλλοντικού ερευνητικού κέντρου στην Ελλάδα, του “Navarino Environmental Observatory (Ν.Ε.Ο.)” στην περιοχή της Μεσσηνίας. Το Ν.Ε.Ο., το οποίο θα ξεκινήσει τη λειτουργία του κατά τη διάρκεια του 2010, θα εξειδικεύεται στη μελέτη της κλιματικής αλλαγής και στις επιπτώσεις που μπορεί να επιφέρει στο φυσικό περιβάλλον και στις ανθρώπινες δραστηριότητες στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου.
Η συνεργασία είναι αποτέλεσμα της πρόθεσης των δύο ακαδημαϊκών ιδρυμάτων για τη διεξαγωγή έρευνας για τις κλιματικές αλλαγές, εστιασμένης στην περιοχή της Μεσογείου, καθώς και της επιχειρηματικής φιλοσοφίας και των ισχυρών δεσμεύσεων της TEMES για κοινωνική και περιβαλλοντική υπευθυνότητα, όπως αυτές υλοποιούνται με τη δημιουργία του προορισμού Costa Navarino. Οι συζητήσεις για τη δημιουργία του Ν.Ε.Ο. ξεκίνησαν με πρωτοβουλία του Πανεπιστημίου της Στοκχόλμης ένα χρόνο πριν.
Παράλληλα με τη λειτουργία του Ν.Ε.Ο., εντός των εγκαταστάσεων της Costa Navarino, η ΤEMES θα δημιουργήσει ένα διαδραστικό περιβαλλοντικό εκθεσιακό χώρο, το Navarino Natura Hall, με στόχο την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού πάνω σε θέματα προστασίας του περιβάλλοντος.
«Τα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια ενθαρρύνονται από την κυβέρνηση να επιδιώκουν συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα. Αυτό αποτελεί μια νέα νοοτροπία στον τομέα της έρευνας. Έχουμε ενεργά αναζητήσει στρατηγικούς εταίρους και έχουμε καταλήξει σε μια εταιρεία η οποία πιστεύουμε ότι διαθέτει μεγάλη αξιοπιστία σε θέματα περιβαλλοντικής προστασίας και κοινωνικής υπευθυνότητας, γεγονός που παίζει σημαντικό ρόλο στην έρευνά μας. Η έρευνα στους τομείς του περιβάλλοντος και των κλιματικών αλλαγών αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους τομείς του ερευνητικού έργου μας. Το γεγονός ότι μια εταιρεία χωρίς συμφέροντα στη Σουηδία, πρόκειται να
επενδύσει στην έρευνα του Πανεπιστήμιου της Στοκχόλμης είναι ταυτόχρονα πρωτοποριακό και μοναδικό.
Για εμάς είναι ιδιαίτερα σημαντικό να γνωρίζουμε ότι εκπονούμε το έργο μας χωρίς παρεμβάσεις ή υποδείξεις σχετικά με το πώς θα πρέπει να αξιοποιηθούν οι πόροι ή το πώς θα διεξαχθεί η έρευνα. Εκτιμούμε την ΤΕΜΕS Α.Ε. ως συνεργάτη και καλωσορίζουμε τη συμμετοχή και την ενεργό εμπλοκή του Ιδρύματος Ιατροβιολογικών Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών. Από τη συνεργασία αυτή πρόκειται να δημιουργηθούν νέες ευκαιρίες για την προώθηση της έρευνας στα θέματα αμοιβαίου ενδιαφέροντος. Ελπίζουμε ότι η δημιουργία του Ν.Ε.Ο. θα αποτελέσει παράδειγμα του πώς η ακαδημαϊκή κοινότητα και ο ιδιωτικός τομέας μπορούν να συνεργαστούν για την προώθηση της αειφόρου ανάπτυξης και την εφαρμογή των βασικών αρχών της πράσινης οικονομίας», δήλωσε ο κ. Kåre Bremer, Πρόεδρος του Πανεπιστημίου της Στοκχόλμης.
Ο καθηγητής κ. Χρήστος Ζερεφός, Πρόεδρος της Τάξης Θετικών Επιστημών της Ακαδημίας Αθηνών ανέφερε χαρακτηριστικά: «Ο κύριος σκοπός της Ακαδημίας Αθηνών και το πρωταρχικό της όραμα, ως ανώτατο πνευματικό ίδρυμα στην Ελλάδα, να προαγάγει την επιστήμη, τα γράμματα και τις τέχνες, εκπληρούται πλήρως με τη συνεργασία του Τομέα Ατμοσφαιρικού Περιβάλλοντος του Ιδρύματος Ιατροβιολογικών Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών, με το φημισμένο και επιφανές Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης. Για την επίτευξη αυτής της συνεργασίας, σημαντική υπήρξε η αρωγή της TEMES Α.Ε., καθώς είναι από τα σπάνια εκείνα παραδείγματα που ο ιδιωτικός τομέας συνεργάζεται με διακεκριμένες ερευνητικές ομάδες, για την καλύτερη κατανόηση των περιβαλλοντικών αλλαγών και παράσχει τη βάση ανάπτυξης περιβαλλοντικών υποδομών. Με μια πληθώρα περιβαλλοντικών δράσεων και πρωτοβουλιών, μεταξύ άλλων, η TEMES Α.Ε. θα παρέχει τη δυνατότητα στους δύο σημαντικούς Ερευνητικούς Φορείς να επιτελέσουν πρωτοποριακή έρευνα στον τομέα της κλιματικής αλλαγής και των επιπτώσεών της, σε μία τόσο ευαίσθητη περιοχή όπως η Μεσόγειος, συμβάλλοντας ταυτόχρονα στην ενθάρρυνση της διμερούς έρευνας για το Περιβάλλον, ανάμεσα στην Ακαδημία Αθηνών και το Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης».
Ο κ. Αχιλλέας Κωνσταντακόπουλος, Διευθύνων Σύμβουλος της TEMES Α.Ε. συμπλήρωσε: «Η επιλογή της Ελλάδος, της Μεσσηνίας και ειδικότερα της Costa Navarino, ως περιοχή φιλοξενίας του Ν.Ε.Ο., είναι μεγάλη τιμή για μας. Στόχος της Costa Navarino - κάτι το οποίο επιδιώκουμε μέσω των συνεργασιών με κορυφαίους ερευνητές, ιδρύματα, οργανισμούς και ΜΚΟ σε τοπικό και διεθνές επίπεδο - είναι να αποτελέσει ένα νέο ευρωπαϊκό πρότυπο αειφόρου τουριστικής ανάπτυξης. Είμαστε ιδιαίτερα ευτυχείς που συμμετέχουμε σε μία τόσο σημαντική και καινοτόμο συνεργασία με διεθνούς φήμης ακαδημαϊκά ιδρύματα και προσδοκούμε ότι με τον τρόπο αυτό θα συνεισφέρουμε από τη μεριά μας στην παγκόσμια προσπάθεια για την έγκαιρη αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής».
Η δημιουργία του Ν.Ε.Ο. θα ενισχύσει τη Σουηδική και Ελληνική συνεργασία στον τομέα της περιβαλλοντικής προστασίας και της αειφόρου ανάπτυξης.

The 2010 Athens Tourism Symposium International Scientific Congress on Current Trends in Tourism Management and Tourism Policy 10-11 February, 2010 -

The deadline for submitting abstracts has been extended to November 25th, 2009. Authors will be notified in regard to the acceptance of their abstracts by December 20th. Full papers to be submitted by January 15th will be included in the conference proceedings and will be considered for publication by leading scientific journals.

The 2010 Athens Tourism Symposium aims at providing a forum for researchers, educators, students and professionals to explore the trends that are shaping the present and the future of the tourism economy both at the entrepreneurial and the policymaking level. The programme of this event comprises keynotes as well as presentations of submitted double-blind refereed research papers. The organisers welcome contributions that cover - but are not limited to - the following congress topics:

- Planning for sustainable tourism development by managing its environmental, social and economical impact
- Educating and developing human resources in tourism
- Utilising technology in tourism
- Identifying current trends in hospitality management
- Managing transportation trends
- Managing travel distribution trends
- Managing hospitality industry trends
- Managing visitor attractions
- Conducting marketing research in the tourism market
- Developing marketing strategies for the tourism market
- Developing niche markets in tourism
- Developing products for the tourism market
- Communicating and selling in the tourism market
- Organising the destination management and marketing task
- Operating national and local tourism organisations
- Facilitating cooperation among public- and private-sector stakeholders and the local population
- Setting up business clusters in tourism
- Planning for the future of tourism

Abstracts of up to 300 words can be submitted at the website http://ats.conferences.gr/ats2010-papers.html by November 25th, 2010.

More information on the congress is available at the website http://ats.conferences.gr.

Πρόγραμμα Φυτεύσεων και Οικολογικής Αναβάθμισης στην Costa Navarino

Με τις κτιριακές εγκαταστάσεις του Navarino Dunes να βρίσκονται στο τελευταίο στάδιο ολοκλήρωσης, η TEMES υλοποιεί και επεκτείνει τις δράσεις του προγράμματος φυτεύσεων και οικολογικής αναβάθμισης των περιοχών της Costa Navarino που έχει ξεκινήσει από το 2004. Στόχος του προγράμματος είναι η προστασία των σημαντικών βιοτόπων της περιοχής, η ενίσχυση της βιοποικιλότητας και η διατήρηση και ανάδειξη του Μεσσηνιακού τοπίου, με τη χαρακτηριστική και μοναδική Μεσογειακή του χλωρίδα.
Στο πλαίσιο του προγράμματος αυτού, μεταξύ Μαρτίου και Ιουνίου 2009 πραγματοποιήθηκαν οι ακόλουθες δράσεις:
Αποκατάσταση και ανάδειξη του παραποτάμιου οικοσυστήματος του ποταμού Σέλα που εντάσσεται στο δίκτυο NATURA 2000
Τα έργα πραγματοποιήθηκαν σε συνεργασία με την Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία (ΕΟΕ), βάσει της εγκεκριμένης ειδικής τεχνικής μελέτης. Τα έργα της φάσης αυτής περιελάμβαναν απομάκρυνση του μη ιθαγενούς καλαμιού και ενίσχυση της παρόχθιας βλάστησης με φυτεύσεις θάμνων και δέντρων που ευδοκιμούν στην περιοχή. Συνολικά φυτεύτηκαν σε επιλεγμένες θέσεις στις παρόχθιες περιοχές του Σέλα 335 δέντρα όπως πλατάνια, ιτιές, κουτσουπιές και αρμυρίκια και 1.622 θάμνοι διαφόρων τοπικών ειδών όπως πικροδάφνες, λυγαριές, μυρτιές και βιβούρνα.
Η φροντίδα των φυτών και η παρακολούθηση της ανάπτυξής τους γίνεται από ειδική ομάδα γεωπόνων και τεχνικών της TEMES με τη συνεργασία της ΕΟΕ, ενώ ιδιαίτερη μέριμνα λαμβάνεται για τη διασφάλιση των κατάλληλων συνθηκών αναπαραγωγής και διαβίωσης μικρών θηλαστικών και πουλιών που έχουν καταγραφεί στην περιοχή.
Η επόμενη φάση του έργου, που περιλαμβάνει τη δημιουργία ελεγχόμενων διαδρομών προσπέλασης για τους επισκέπτες, θα ολοκληρωθεί μέσα στο φθινόπωρο του 2009.
Φυτεύσεις περιβάλλοντος χώρου
Στο τέλος Ιουνίου ολοκληρώθηκε η δεύτερη φάση των φυτεύσεων του περιβάλλοντος χώρου, των εγκαταστάσεων και του γηπέδου γκολφ στο Navarino Dunes, βάσει ειδικής τεχνική μελέτης. Μέχρι στιγμής έχουν φυτευτεί συνολικά πάνω από 80.000 θάμνοι και δένδρα της τοπικής χλωρίδας. Η ολοκλήρωση της φάσης αυτής αποτελεί το πρώτο βήμα του μεγαλύτερου προγράμματος φυτεύσεων και οικολογικής αναβάθμισης που πραγματοποιείται αυτή τη στιγμή στην Ελλάδα. Με την ολοκλήρωση του προγράμματος, θα έχουν φυτευτεί στην περιοχή ανάπτυξης της Costa Navarino πάνω από 800.000 θάμνοι και δέντρα διαφόρων τοπικών φυτικών ειδών, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην ενίσχυση της βιοποικιλότητας και την ανάδειξη του Μεσσηνιακού τοπίου.
Πρόγραμμα μεταφοράς και μεταφύτευσης ελαιοδέντρων και εσπεριδοειδών
Σε εξέλιξη βρίσκεται το πρόγραμμα μεταφοράς και μεταφύτευσης των ελαιοδέντρων και των εσπεριδοειδών που βρίσκονταν εντός του εργοταξίου. Το πρόγραμμα αυτό, που είναι το μεγαλύτερο του είδους του στην Ευρώπη, έχει στόχο να διατηρήσει αναλλοίωτη τη φυσιογνωμία του Μεσσηνιακού τοπίου στην περιοχή της Costa Navarino.
Μέχρι σήμερα, 6.500 ελαιόδεντρα και 2.000 εσπεριδοειδή έχουν μεταφερθεί σε προσωρινές θέσεις φύτευσης και σταδιακά, παράλληλα με την εξέλιξη των εργασιών κατασκευής, μεταφυτεύονται στην τελική τους θέση. Με το πέρας του προγράμματος θα έχουν μετεγκατασταθεί τουλάχιστον 16.000 ελαιόδεντρα και περισσότερα από 8.000 εσπεριδοειδή και άλλα δέντρα. Χάρη στην εμπειρία και τη σκληρή δουλειά των ειδικών επιστημόνων που συντονίζουν και επιβλέπουν το πρόγραμμα μεταφοράς και μεταφύτευσης, το ποσοστό επιτυχίας του προγράμματος αγγίζει το 100%.